ماجھی
لہجہ پنجابی زبان دا مرکزی یا معیاری لہجہ اے جیہڑا مشرقی پنجاب تے مغربی پنجاب دے
دونوں حصیاں وچ پنجابی لکھن دے لئی بنیادی زبان اے۔
ماجھی
لہجے نے پنجابی زبان دے 8 ضمنی لہجیاں؛ مالوی ’ دوآبی ’ ڈوگری ’ پہاڑی ' پوٹھو
ہاری ’ ہندکو ' شاہپوری ’ جھنگوچی نوں آپس وچ جوڑیا ہویا اے۔
پنجابی
زبان دے مرکزی یا معیاری لہجے تے ضمنی لہجیاں توں علاوہ پنجابی زبان دے 31 ذیلی
لہجے وی نے؛
01۔
پوادھی 02۔ بانوالی 03۔ بھٹیانی 04۔ باگڑی 05۔ لبانکی 06۔ کانگڑی 07۔ چمبیالی 08۔
پونچھی 09۔ گوجری 10۔ آوانکاری 11۔ گھیبی 12۔ چھاچھی 13۔ سوائیں 14۔ پشوری/پشاوری
16۔ جاندلی / روہی 17۔ دھنی 18۔ چکوالی 19۔ بھیروچی 20۔ تھلوچی /تھلی 21۔ ڈیرہ
والی 22۔ بار دی بولی 23۔ وزیرآبادی 24۔ رچنوی 25۔ جٹکی 26۔ چناوری 27۔ کاچی /
کاچھڑی 28۔ ملتانی 29۔ جافری/کھیترانی 30۔ ریاستی / بہاولپوری 31۔ راٹھی /
چولستانی۔
پنجابی
زبان دے 31 ذیلی لہجے پنجابی زبان دے 8 ضمنی لہجیاں مالوی ’ دوآبی ’ ڈوگری ’ پہاڑی
' پوٹھو ہاری ’ ہندکو ' شاہپوری ’ جھنگوچی دے ذریعے پنجابی زبان دے مرکزی یا
معیاری لہجے ماجھی دے نال جڑے ھوئے نے۔
سرائیکی زبان دا معیاری سرائیکی دے علاوہ قابل ذکر وݙا لہجہ کوئی کائنی۔ ہر علاقے وچ معمولی معمولی فرق ہوندا ہے۔ لیکن ایہ سارے سرائیکی ہی ہن۔
ReplyDeleteپورے سرائیکستان وچ معیاری سرائیکی زبان الائی ویندی ہے۔ ملتان، بہاولپور، دیرہ غازی خان، دیرہ اسماعیل خان تے بکھر دا لہجہ ہکو ہے۔ ایں لہجے کوں سرائیکی آہدے ہن۔ انہاں علاقیاں دی زبان وچ کوئی خاص فرق کائنی۔ علاقے دی نسبت نال پراݨے ناں ملتانی، ریاستی، دیروی، تھلی ہَن۔ او ناں ہُݨ متروک ہن۔ ایہ وکھرے لہجے کائنی، صرف وکھرے ناں ہن۔ ٻولݨ تے الاوݨ دا انگ یا انداز ہے۔ ایں سانڳے سرائیکی قوم دا لہجہ وی سرائیکی ہے تے زبان وی سرائیکی ہے۔
صدیاں پہلے سرائیکی زبان دے چار لہجے ہوندے ہَن۔
1. معیاری سرائیکی
2. ڄٹکی یا ڄٹاکی
3. سرولی لہجہ۔
4. جدگالی لہجہ
ہُݨ سرائیکی دا کوئی لہجہ کائنی.
صرف ہکا زبان ہے۔ جے کجھ الفاظ دا فرق ہے تاں او وی سرائیکی زبان ہے۔ لہجے ہن او ختم تھی ڳئے ہن۔
جدگالی دا صفایا تھی ڳئے. جدگالی پورے بلوچستان وچ ہائی۔
سِرولی سندھ وچ ہائی او گھٹ ڳئی ہے.
ساہیوال فیصل آباد آلے پنجابی بݨ ڳئے ہن۔
معیاری سرائیکی
ملتان، بہاولپور، دیرہ غازی خان، دیرہ اسماعیل خان تے لیہ وچ معیاری سرائیکی ہے۔ ایہ سرائیکی دا وݙا لہجہ ہے۔
سرائیکی دا ہک وݙا لہجہ تے ترائے نکے لہجے ہن۔ سرائیکی دے ترائے نکے لہجے ایہ ہن۔
١۔ تھلوچی سرائیکی
بکھر میانوالی دے علاقے وچ سرائیکی زبان الائی ویندی ہے۔ ایہ سرائیکی دا ہک نکا لہجہ ہے۔ اڄکل لوک ایں کوں سرائیکی ہی آہدے ہن۔ گرائمر وچ کوئی خاص فرق کائنی۔
٢. ابھیچڑی سرائیکی
تحصیل حاصل پور، تحصیل وہاڑی، تحصیل میاں چنوں تے کبیر آلا وچ ابھیچڑی سرائیکی ہے۔ ایں کوں حاصل پور وچ ریاستی وی آہدے ہن۔ ایہ جٹکی امیز سرائیکی ہے۔ ایندے وچ ملتانی معیاری سرائیکی دا رنگ غالب ہے۔ ایں سانڳے ایہ سرائیکی دا نکا لہجہ شمار تھیندے۔
٣. لمے دی سرائیکی
رحیم یار خان، کچھی دا میدان تے سرو دے علاقے وچ الائی ون٘ڄݨ آلی سرائیکی وچ اصلوں معمولی فرق ہے۔ ایہ وی ہک نکا لہجہ یا مقامی رنگ ہے۔ ایندے تے سرولی دے کجھ اثرات ہن۔ لیکن معیاری سرائیکی کنوں وکھ کائنی۔